Mostrando entradas con la etiqueta Leonel Martínez Vásquez. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Leonel Martínez Vásquez. Mostrar todas las entradas

Xux / Frío

XUX 
(Texto en lengua mixe)

Leonel Fernando Martínez Vásquez 

Wïnets  ojts xyik tiyi pïnï x’ajokxp ëts tu’uk jï ju’ukyunk ukjï jokx nëë, ëy jeexy ku namatsk nmëëtäjtïn, xuxpxjï yi etunk  jats wenk yi nääjx tsië’ëtsï -jaten jyäwï sämï jeexy ja xëëw jats ja nëë yik kaajkï. Jatenya’am nka wi’ji, ka’nïm jyäwï nnïwijy o ntejïn yi xeän tyik wïnkaxi’iky ku petyxiëëwnïn npïti’iky, jamts  pëtsywemp ja n’aka’ax pitym ku ja nmëj tääk twïnkue’jxï. Kaja wijy yi nmëj tääk, sämï yi xëëw yi et, ka jëpy tï xyujxy, ku akumä’äy jëtypy tykë’ëts ja nmajääw; tsi’ipy tï tyik ki`iyi, [nteety tyëjk jetypy nayjäwïyi ku njaak wïnä’jk aty] ajop ajtpï miny wääpï, yioo’kpëts ja nëkxwämp ëts ja’aku yi nekx nukï je’emtsy njääwï sämï jeexy jakam tï njäätykëy, ka nïmajääw npïti’iky, ntsïnay ëyi, te yi të’eky tyuk pyatsykitäknï, kiti yë’jïp jotmayatypy yë ne’ekï ku naxkijxy tï nta’any. n’ayojïp ku ja nmëëj tääk tï tsyoo’nï, ku ka uk  pënï, mëk ntajotmayëëky matsjumëjtyip. Ja ijty njaak majääwatypy jast ka’ ojts n’uk yik tëënï jatity ëts ëëkyny. 

El regreso

Emigdio Guerrero
Leonel Fernando Martínez Vásquez

Descubrí que se puede viajar en el tiempo, no se trata de la memoria, sino de un viaje real, espacio-temporal. Tras largos años de investigación hallé la fórmula para realizar el viaje: las estrellas. No ha de ser una estrella común. No. No. ¡No!. Todas las estrellas brillan, pero a mí ha de llevarme una obscura, llena de misterio como lo que pretendo lograr.

Con mucho esfuerzo doblaré el espacio, pues bien sabido es que la distancia más corta entre dos puntos es la recta, incluso en el tiempo; doblando la recta, el tiempo, el espacio, podré llegar a mi destino.

Hoy quiero hablarte de los espacios, del tridimensional, del tetradimensional, del espacio-tiempo donde coincidimos. Traspasaré el umbral y me arrepentiré; llegaré al punto donde no te conozco, donde no me conocen... Pero, no te he contado de mi máquina del tiempo, es maravillosa; no es complicada como en las películas. No tiene medidas extraordinarias, ni botones iluminados que jamás se ocupan, permite sólo un tripulante, un sueño y un destino. ―¿El calendario? No es necesario. Mi tiempo es un círculo, donde comienza ahí precisamente termina. ―¿Que pudiera ser más bien en espiral y mi regreso será un engaño? No creo.

La cuenta regresiva inicia, acabo de partir y no se si estoy llegando de allá o allá, en ese punto lejano, oscuro además. Ya aparece la luz al fondo, se desliza suavemente sobre mi nave, la acaricia y la desgarra; por fin se detiene. En este mundo no estás, ya no estamos... ¡Vaya, también he descubierto los universos paralelos! Se parecen tanto que no pueden ser. 

Buscando la inmortalidad encontré la muerte, o lo que pueda ser si tú ya no estas.



______________________________
Texto publicado en Istmo Autónomo (hoy Revista Guidxizá - Nación Zapoteca), Año II, Núm. 7, Julio-Septiembre de 2005. Se autoriza su reproducción siempre que sea citada la fuente.

Istmo Autónomo (hoy Guidxizá) es una revista cultural sin fines de lucro editada por el Comité Melendre de manera periódica.